કમાણીનો કેટલો હિસ્સો દાન કરવો જોઈએ? જાણો શાસ્ત્રો અનુસાર દાનના પ્રકાર અને મહત્વ

Posted by

જો આપણે ધાર્મિક શાસ્ત્રોમાં માનતા હોઈએ તો વ્યક્તિએ પોતાના જીવનમાં દાન અવશ્ય કરવું જોઈએ. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ સ્વેચ્છાએ કોઈ બીજાને કંઈક આપે અને પછી તે પાછું ન લે ત્યારે તેને દાન કહેવામાં આવે છે. દાનમાં પૈસા ઉપરાંત અન્ન, પાણી, શિક્ષણ, ગાય, બળદ વગેરે વસ્તુઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. દાન આપવું એ આપણું કર્તવ્ય અને ધર્મ છે. શસ્ત્રોના દાનનું મહત્વ પણ સમજાવવામાં આવ્યું છે.

ધાર્મિક ગ્રંથના એક શ્લોક મુજબ – दानं दमो दया क्षान्ति: सर्वेषां धर्मसाधनम् ॥ -याज्ञवल्क्यस्मृति, गृहस्थ।. આ શ્લોકનો અર્થ એ છે કે દાન, અંતઃકરણનો સંયમ, દયા અને ક્ષમાને સામાન્ય ધાર્મિક માધ્યમો સમાન ગણવામાં આવે છે. દાન એ એક પ્રકારની સામાજિક વ્યવસ્થા છે. દાન કરવાથી સમાજમાં સંતુલન જળવાઈ રહે છે. જ્યારે શ્રીમંત લોકો દાન કરે છે, ત્યારે ઘણા ગરીબ પરિવારોને ટેકો મળે છે. ભારતીય સંસ્કૃતિ અનુસાર ભગવાન દરેક જીવમાં રહે છે. તેથી કોઈએ ભૂખ્યું ન રહેવું જોઈએ. દાન કરો તો આપણી સંસ્કૃતિ અતૂટ બને છે.

તેથી, તે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે કે તમે સ્વેચ્છાએ અને પૂરા દિલથી દાન કરો. એક પ્રશ્ન એ પણ ઊભો થાય છે કે આપણે કેટલું દાન આપવું જોઈએ? આ માહિતી શાસ્ત્રોમાં પણ આપવામાં આવી હતી. તે જણાવે છે કે વ્યક્તિએ તેની કેટલી આવક દાન તરીકે લોકોમાં વહેંચવી જોઈએ. આ રકમને જાણતા પહેલા, ચાલો જાણીએ કે કયા પ્રકારના દાન હોય છે.

દાનના પ્રકાર

નિત્ય દાનઃ

આ એક એવું દાન છે જેમાં વ્યક્તિના મનમાં કોઈના પ્રત્યે વળતરમાં ઉપકારની ભાવના નથી હોતી. તે પોતાના દાનના બદલામાં કોઈ ઈનામની અપેક્ષા રાખતો નથી. તે નિઃસ્વાર્થ ભાવે દાન કરે છે. તેને બદલામાં કંઈ જોઈતું નથી. આવા દાનને નિત્ય દાન કહેવાય છે.

નૈમિત્તિક દાન:

જ્યારે વ્યક્તિના પાપોનો ઘડો ભરાઈ જાય છે ત્યારે તે તે પાપોના પ્રાયશ્ચિત માટે આ દાન વિદ્વાન બ્રાહ્મણોના હાથમાં મૂકે છે. આ પ્રકારના દાનને પ્રાસંગિક દાન કહેવામાં આવે છે.

કામ્ય દાન:

જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ સંતાન, સફળતા, સુખ, સમૃદ્ધિ અને સ્વર્ગની ઈચ્છા રાખે છે અને તે માટે દાન કરે છે ત્યારે તેને કામ્ય દાન કહેવાય છે.

વિમલ દાન:

જ્યારે આપણે ભગવાનને પ્રસન્ન કરવા માટે દાન કરીએ છીએ, તેને વિમલ દાન કહેવામાં આવે છે.

કોણે દાન આપવું જોઈએ?

દાન કરવાનો અધિકાર માત્ર સંપત્તિથી સમૃદ્ધ વ્યક્તિને જ છે. ગરીબો અને મુશ્કેલીઓથી આજીવિકા મેળવનારાઓને દાન આપવું જરૂરી નથી. આવું શાસ્ત્રો કહે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ પોતાના માતા-પિતા, પત્ની અને બાળકોનું પેટ કાપીને દાન કરે છે, તો તે પુણ્ય નહીં પરંતુ પાપનો ભાગીદાર બને છે. દાન હંમેશા લાયક વ્યક્તિને જ આપવું જોઈએ. કુપાત્ર વ્યક્તિને આપેલું દાન વ્યર્થ જાય છે.

કમાણીમાંથી કેટલી રકમ દાનમાં આપવી જોઈએ?

ધર્મ ગ્રંથમાં વર્ણવેલ શ્લોક અનુસાર – न्यायोपार्जितवित्तस्य दशमोशेन धीमत:। कर्तव्यो विनियोगश्च ईश्वरप्रीत्यर्थमेव च ॥. આનો અર્થ એ છે કે વ્યક્તિએ મેળવેલા પૈસાનો દસમો ભાગ વાજબી રીતે, એટલે કે પ્રમાણિકતાથી દાન કરવો જોઈએ. આ દાન કરવું તમારી ફરજ છે. આમ કરવાથી ભગવાન પ્રસન્ન થાય છે.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *